CHIN COZAH NIH AN TTUAN HLAN AH KHUAMI LE SAYA RUNG KAW NIH AN TUAH DIH

Chin Cozah Bawmtu Riantuantu Ṭha (III). LAILO Thlawh a um ti lo nak Keilung Khua, Matupi Pengkulh Nichuah lei.Zeitindah I ṭhial Leng mang mi Lo tuah in Ahmun zungzal mi Lo tuah nak ah kan kal pi hna ti mi? Hmun khat te ah Nel 50 ac a um. 2015 kum, min cimh lio ah Lei Tilam a hrawh dih caah an thuan kho ti lo. Tilam a sau hi Meng khat le cheu asi lai.

Ti pep 6” in ti kan lak piak hna. Hi nel in Khim tein a paw aa cawm mi hi Inndong 28 an si. Inndong 40 lawng an si.Leithuan nak seh (1) kan cawk piak hna. Pakhat cawk ṭhan rih ding asi. Naa hlan chawm a herh ti lo. Acaan hman te in an thuan khawh caah Rawl a vui deuh ngai ngai.Facang ciṭha le rawl chuak a karh I a thaw fawn mi Facang ci kan cawk piak hna. Chin ram DOA nih an zuar mi kan cawk deuh hna.

Nel cung tabik ah ti khonh nak (Concrete Zikan) ngan pi kan sak piak hna. Facang an zun dih hnu in Van khawng kan cin ter hna. Sipuazi caah. ,Lothlawh nak SEEH kan bawmh hna. Cucun Vawlei remh chunh asi. Minung nih tuahṭuan a herh tilo.Tukum ah Vankhawng (Garlic) cuai 1960 kan cawk piak hna. Cu ti cun Nel hmun ah cun Vankhawng le a dang tisik anhnah cu an cin hna. Hakha Peng Tiphul btk an si kan ti lai cu.

SALT timi (Tlang par ah Kokek Cangdonh tuah in Cinthlak Ningcang) a hmun zungzal mi lo 6 ac cu Inndong 4 nih an cawh ve. SALT a neih lo mi caah an khua rawp kha a hmun zungzal mi Dumhau caah kan tuah ter hna.A hmun zungzal mi Dumhau le Lo hmun ah Cinthlak ding: Tawlre ci cuai 60, Fangvoi ciṭha fo 5 tiang a tlai kho mi CP888 20 kg kan cawk piak hna.

Contour Hedge row cultivation timi Tlangpar le cheng palang ah Cangdonh cawh loin Kokek Cang donh sersiam Ning cang tuah nak caah Japan Zawngkaṭah ci Pawng 16 kan cawk piak hna.A hmun zungzal mi Dumhau (SALT, Hedge Row, Orchard, Garden) a tuah mi poah kha thilhri hling le Ti pep kan pek dih hna.

Belhram riam nak (SEEH) cawk piak an si. Sii kah nak pung zong pek chih an si.Adang a nek nuai tete bawmh mi an tam ngai rih. Ka cing khawh ve tilo.Coffee ci zong erh ding ah ṭhuk hnih (4000 tlum) kan cawk piak hna.LAILO tuahti lo bak in kan kal pi hna i kan hlut chuak ngai ngai ko.Inndong 4 belte nih LAILO tuah lo in kan um khawh lo an ti. LO an vak ṭhiam rih.

Zei kan ti khawh ti lo caah Khua Upa nih LAILO le ZO-LO tuah lo ding in an leem hna lio asi.A nel hmun cung lei ah khin Mansung Thing kung hna cin ding in Saduhthah nak kan ngei. Tlawr, Sawphiu, Natani, Nataphiu, Zukalip, Mirang far, tbk.Natani, Natha Phiu kung 1kg USD 3000 asi. Perfume timi zihmui ah sersiam ding mi asi.

Zihmui ah atha lomi cu KAWL Pathian Biak nak rimhmui khangh thawi nak caah an hman ve.Ahmun zungzal mi lo tuahter I Ṭhial Lengmang mi Lo tuah ngol, Sipuazi caah Cinthlak khawh, Pawng kam zohkhen nak, Thingkung ram kung kilven zohkhen, Pacawm khim lawng si loin Zuar awk um zungzal seh tbk in kan kal pi hna.

Fianter nak: An khua min hi Kilung, Keilung, Kaalung tiah phun thum in kawh asi. Hlan chan LAIRAL lio ah kan khua Hnaring he ral atuk peng mi an si.Hnaring nih an khua an Ṭhio mi kha Kaalung ti asi an ka ti. Khuathar an tlak hnu ah Kilung kan ti ṭhan. A hnu bik ah Keilung tiah min kan sak ṭhan an ka ti.Mirang doh ding ah Surkhua le Kaalung nih Titsa an phoh caah Raldo hram a rak I thawk ti asi.

An khua ka phan hmasat ahcun Kaa hngilh kho lo, Hnaring ka si caah.Hnaring ruang ah an khua a rawk cikcek I, thahnawn a tawng mi, Kei lung khua hna cu: Hnaring Pa thawng tho tho in A hmun zungzal mi lo an tuah khawh cang. Hnaring pa Kei mah thawng in Pum pawcawm nak lawng si loin Sipuazi in an Cinthlak khawh cang. Cu hlei ah khua dang nak in hnakkar ka tenh dueh hna.

Kei mah ruang ah Keilung le Hnaring hna kan I daw kho cikcek cang tiah Pathian thangṭhat loin ka um khawh lo.Simankin hi kum 2 atang rih caah kan nau le, Ka Ṭapeh pawl nih an rak peh zulh lai.Zei btk Dumhau le Lohmun hmanh mei duah asi ti lailo. Mei nan duah ah cun kan in bawmh ti hna lai lo. Bawmh cia mi zong kan in chut ṭhan hna lai kan ti.

Chin Cozah nih tuah an duh mi an tuah hlan ah Keilung khua le Saya Rung Kaw nih an tuah diam cang ko.Chin Cozah cu Mipi bawmh lo in Vuanci pawl tu nih Euclyptus (Zukalip) Ekah 100 reng lo Bungzung ah an cin.Hi hi Zikhnawh le Eihmur asi ko. Thih chiatser in BIA rak I kam ti hlah uh law a ṭha lai. Hi vial in.

Nehhnu ah khuadang kong kan peh ṭhan te lai.Pu Zo Bawi hi Keilung Ciruang phun in an ka chimh. A hman le hman lo ka theih lo. A hman ahcun Pu Zo Bawi Khua le Pu Vui Kaw khua (Siatlai) ah Kei mah nih tamtuk in ka bawmh hna I Tampi rian ka ṭuan. Caa in ṭial rih lo mi / Ṭial ding ah kan zung nih khap mi ngunsawm tampi (USD) le thilri tampi aum rih. An mah nih teh ka khua Hnaring caah zeidah an tuah ve hnga? Credit:Saya Rung Kaw