TULIO ALINSA NGAIMI.NAWI DAM KONG KA THEIH TAWK BY HRAM CEU

Nawi Dam kong ka theih tawk.Nawi Dam cu Pathian thluachuah nak thawng in kan mah Lai ram le miphun dawtnak angei taktak mi zumh tlak bochan tlak, Kawl ram pumpi hruai tu pa 3 nak VP Henry Van Thio zuam piak nak thawng in 2020-2021 phaisa kum ah thawk khawh ding in 2billion sanction an tuah cang i azapi dih ding ah 10 billion asi lai i kum 3 ah a dih lai tiah thawng kan theih tik ah Laimi vialte kan lung aa lawm dih rua tiah ka ruah, asi nain Nawi Dam nih akhuh hnga mi pupa ram pawcawm nak caah ahmang mi pawl lung tling te in an ruah thiam lai maw timi le aduh lo mi aukhuannak zong hi ruah awk a um ngaingai ve. Keimah kan hmuhton mi karak langhter ve lai.

Pakhatnak. Atu ah kanmah Laimi (Hakha Thantlang) chung in bawi zik pa3 Pathian nih akan thluachuahpiak hna I mah hna cu Kawlram pumpi Vice President Henry Van Thio, Chin Hlutdaw Chairman Pu Zo Bawi , Chin State Upadi lei sangbik Pu Sony Thang Cung an si. Anmah pa 3 lam hruai zuam nak thawng in acunglei thawngttha cu kan rak theih mi asi. Laimi phun caah khuaram caah hmailei can saupi caah tiah an ruah cikcek hnu ah mizapi / ( tamdeuh)caah an tuah mi asi lai tiah ka ruah.

Pahnihnak. Khua le ram caah thil ngan roling tuah tik ah a tthatnak tampi a um bantuk in donkhantu cu um phung asi. Nawi Dam kan tuah thawng in atthatnak pawl cu hruaitu upa saduhthahnak kha Abik in Hakha ti har tilo nak, Timit nel cinthlak nak, nuamh nak le tthanchonak, pawcawmnak hmunhma asi nak lai asanthlaihnak aphunphun a um nak lai, khuaram adawh ternak lai, Pu Thla Hre nih facebook ah 21.7.2020 ah “Rili fate kan ngei ve cang lai” tiah Nawi Dam kong tlamtling te in atthatnak phun 25 tiang alanghter.

Khat lei kap athei fiang lo mi le duhnak le ruahnak menmen in thil asi ning taktak athuk le atling in a athei lo mi pawl nih an chim cio mi zong a um ve. Mah chung ahcun biana ah;1. Ti thur, ti nawi asi lai, Zun le Ek hang asi lai. 2. Ti aa dil kho lai lo ti hna nung a um lo. 3. Ngak chia an tla lai. 4. Lo le lei kuang achilh dih lai an paw cawm nak hrawhpik bantuk asi. 5. A cimlai Hakha arawk lai. 6.Ttha te an tuah kho hnga maw eihmurnak in an ttuan lai I kan zum hna lo tbk, bia tam pi achuak a um ve.

Pathumnak. Asinain Thil biapi kan tuah tik ah Causes ( Acawngtazaa/Aruang ) and Effects ( Acuutazaa/Aphichuak )cu a um zung zal phung asi. Upa hruaitu zumhtlak pawl tuaktan mi le thiamsang mifim (experts)pawl nih zei tin an ruah an chim, an ttuan timi kha zapi nih lung fim lung thiang te in kan zoh chih, kan ruah chih aherh ve tiah ka ruah. Cun Nawi Dam kong ah 2009 ah Pu Nikung hruai nak in Prof.Dr. Khin Mg Chit le expert 6 pawl nih survey an tuah cang nak kong le

VP Henry Van Thio hruainak in 2019 December thok in expert pawl nih thla hnih le cheu chung survey an tuah vawlei tang ah thuk pi in an vih akapkip in an chek hnu ah an report ning in Chin State Irrigation Department lutlai U Aung Kyaw Myint nih atthatnak kong Din Tii caah le asanthlaih nak phun tamtuk a um lai nak kong le zei hmanh ttihphan awk a um lo nak kong kha acung negative an chim mi pawl kha kan phisin dih lai tiah aamahkhaan in 9.7.2020 ni ah achim. Culeng ah Chin State uktu le Department pawl nih phungning te in arawk hngami liamh an si nak lai vawlei upadi um ning kong an chim.

Palinak. Nawi Dam tuah thawng in akhuh hnga mi cu vawlei ngei ( pungsa 7 ngeimi ) inn 14 le Ekah 16.59 lawng asi I mah hna pawl cunglei upa Pu ZoBawi le Pu Sony Thang Cung zong nih Inn bak ah valen in chimh chawnh nak ah tuah ti kha Lyly Cahlei Tial chim mi in kan theih. Culeng ah acozah zawci leng in atanglei bantuk in bia an kamh hna; (a) Lei athuang mi pawcawmnak taktak ah ahmang mi cu Lei eka khat ah ting 50 rate in kan in ruah piak hna lai.

(b) Atu sangthar samh mi Nawi kuang chung Inn hmun pe 60X80 cio kan nin pek hna lai (c) Inn tthet le tthial ding nan um ahcun ting 30 kan nin bawmh hna lai. (d) thingkung kumsau ei khawh mi pawcawmnak ahmang mi cu thing kung acozah rate bak in kan nin liamh hna lai.(e) Nga khor angei mi cu Eka pakhat ting 50 rate in kan nin liamh hna lai. (f)Nawi tidil adih tik ah apaawngkam pawcawmnak caah tuah nan duh ahcun nan mah pawl hi ahmasa bik ah ruahpiak nan si lai (USaape).(g) Acunglei acozah rate in pek mi zawci leng ah mah vial hi kan nin kamh hna,nan cotem ding zong nan hmuh dih hlantiang kan mah nih aamah kan khan. Nan pawcaawmnak arawhral ding cu kan duh bak lo tiah an ti hna.

Panganak. VP Henry Van Thio hruainak in acozah lei zung a seng mi vialte nih phaisa tampi dih in survey an tuah cang. Pu Zobawi zuamnak in Phaisa 2 billion sanction an tuah cang hnu lawng ah zapi sin kan theih mi hi asi. Cu hnu ah lungtlin lonak le rawhral nak lei ah kan chim sual ah cun, Hakha rawh aduh mi le khuapi thial aduh mi zong an rak um khah( kokek ton lio).

Kawl nih an chim mi “ Nga pakhat ruang ah Sei chung nga vialte an thu dih” timi kan hluan sual lai maw? Hakha dinti kan har mi hi hohmanh nih aleng in an thei lai lo. Timit tii zumh awk le bochan awk atlak te hnga maw kum zeizat dah asi cang. Laikua ti kan lak lai ti ah Falam ram chung asi an ti fawn. Thal ah ti azuar mi le a caw mi kan tam tuk cang. Atuning te asi rih ahcun Hakha khualipi hi tii har ruang ah kan karh khawh nak tthanchonak apit kho men tiah ka ruah.

Paruknak. Cucaah cun minung cu kan hmuhning aadang cio ko lai. Kan duhnak adang cio ko lai. Kan ruahnak adang cio ko lai. Kan sining taktak cungah le hruaitu zumhtlak le thiamsang (expert) pawl nih zeitin ah tuah, an ruah,khua an khan tinmi cungah dir usi law kan mah pumpak rualchan ca lawng si lo Hakha khualipi akarh athancho nak ding caah mi mitam deuh caah, mizapi caah, hmailei can saupi caah tiahruah chih in biachim hna usih,khua khaang hna usih, bawmchaan hna usih, ruahnak pehna usih timi hi keimah pumpak hmuh ning ka theih tawk karak tial ve. Credit: Pu r. Hram Ceu