ZEI PARTY HMANH ZEI HLEI AN SI LO, MIFIR COZAH SER SUAL A FAWI

A Minung In Zoh Ding:Zei party hmanh zei hlei an si lo; aminung zoh in thim an hau. Politics ah party maw a biapi, a minung dah ti hi mifim zong an ihal mi bia a si, an biapit veve bu ah. Party policy a tthat lo ah ram a rawk kho, a minung an ṭhat lo ah policy tha a vaivuan kho. An pahnih an ṭhat veve a hau. Hi cabia ah hin cun a minung tthat a biapit nak ka ttial lai. Cozah ttha ser lo cu mah le mah lam iphih a si.

Cozah ttha ser khawh nakding ah rianvo a ngei mi cu me thla tu hi aa si. Cuca’h me hi thiamthihte in thlak a hau. Rampi sining le uknak kong fiangte i a hngal mi le khua lu khua taw a ruat kho (well-informed citizens) lawng nih uktu hi thim hna seh law mah ah cun atlingtlaak mi aa thim kho deuh men hnga, nain nuhrin vo ngeih cio a si i, kum tling na poh nih me thlak a si lai ca ah thimnak ṭha bik a chuak lo kho.

Me thlak cu rammi rian biapi a si bu ah, zei hmanh hngalh lo pi cun me thlak ithawh ve ding zong a si lo men lai. “Mifir cozah” ser sual a fawi. Thilsining le minung kong hlat deuh ah a tha. Democracy ram ah teitu party nih nawl an ngeih ca ah party ṭha i ram a uk ding a biapi. U.S.A hi party pipa pa hnih an um Democratic le Republican, NLD le USDP bantuk. An policy aa dang ngaingai. Zei party hmanh in president chuak seh law, an party policy ning in rian a ttuan ko lai. Cuca’h ram uktu thim tik ah a party zoh a hau tawn.

Atulio Kawlram belte ah party cu an um cio nain duh awk a tlak hlei an um lo tiawk a si. Lai Ram zong ah mah cu a si. Atang ah tlawmpal cio in kan von zoh hna lai, rampi zo party le ramkulh zo party. Party ṭhat a biapit bu ah, a minung an ṭhat poh ah cun thil ṭha a chuak kho ko, a party a ṭhat theng lo zong ah. A langh nak cu: Myanmar Socialist Lanzin Party kha rammi lung a tong lo mi party a si. Asinain Pyithuh Hluttaw amat ah Pu Van Kulh a chuak. Pu Van Kulh cu a lungthin a ṭha, ṭhancho a ruat, i san a kan tlaih ko. Ralkap party i a kan simh tuk lio ah Pu Thein Sein president a chuak.

Pu Thein Sein cu mi dingfel tuk a si. A thinlung a ttha. A ral a ṭha. Pu Thein Sein thawng in Kawlram cu democracy lam zawh aa thok. Atu zong ah, a party cu zei party hmanh si ai kon, a minung an that ah cun cozah ṭha a chuak kho lai. A minung an ṭhat lo cia belte ah cun, a party pawlisi a ṭhat leen zong ah uknak ṭha a chuak hin lai lo. Atu ah hin CNLD hi a party cu kan miphun ca ah a ṭhat lo nakding a um lai lo dah. Asinain a minung an ṭhat lo ah cun tonchiat an kan phorh ko lai.

Bahu zong ah, NLD cu party ṭha a si ko. Sihmanhsehlaw, minung ṭha an ngei lo. Nu rual party a lo. An hruaitu bik nih rak ruahning bantuk si hlah. Mahti i minung ṭhawngṭha an um lo ruang ah ram kum nga an uk chung ah zei huaha an chuahcanh lo. Pi Aung San Suu Kyi hi an zumh tuk deuh rua ka ti tawn. Kei cu ka zuum bal lo, ahlante in (ka chim ṭheu) kan upat bu le kan dawt ko bu ah, le Laimi a kan dawt bu ah.

Tlang cung mi kong si seh, thil biapi dang kong si seh, fiang set in zei a chim bal lo tik ah, a lungthin ka zumh khawh nakding zei a lang lo. Federal kong caih nak ah a bau bantuk, caih laite ah a chuak bantuk. A tuahsernak zoh usi law, bawi a chuahka ah ni 90 chung ah NCA lim ding in a rak ti (‘ka hnakhaw’ ka rak ti). Kum nga a rauh tiang ah zei a tuah lo. NCA cu Pu Thein Sein hma in a dai. Zeidang zong Pi Suu Kyi i minhngal a tuah mi a um ah cun kan theih hnga. Rampi phunghram a upat in a zul maw ti zoh ah, nawl a ngei tuk deuh in ka hmu.

Rampi phung nih nawlngeihnak mah zatzat khi a pe maw ti zoh ka duh. Ramkulh cio nih CM ithim hna seh ti zong a duh lo, amah tu nih. Centralization rumro in thil a ti. Rakhine an tho. A party ah mithiam le mi ṭhawng a luh hna lo. Pi Thet Thet Khaing a chuah leilei. Raal ṭhawng aa serh. Party dang hawi ah iserh a duh lo. Phunghram remh a si kho lo a fiang mi a kan kamh rih hnga maw. Mah vialte zoh ah a party NLD cu ralkap vo zuh hnu 60% fai hlei vo a hmu ti lai lo ti hi zumh deuh mi a si. Aa seihchiah tuk i party dang komh nih a duh lo. Cozah a ser kho lai lo dah.

USDP: Ralkap khong uknak tang i a cei cang mi Kawlram rammi thinlung ah hin ralkap party cu zenh cia a si. An raal (rival) party nih le an ṭang cio. NLD a si ah, PPP a si ah, PP a si ah, tlangmi party an si ah, USDP tha phelh kho an si. I, USDP zong amahte cun cozah ser kho a si lai lo dah. Asinain ralkap vo a tam, party dang hawi ah aa serh hna fawn ca ah fonhkomh (coalition) cozah a ser khawh te men lai. Fian cu a fiang hlei lo.

Party Dang: Party dang hi anmah tawk cun an za cio ko lai. Asinain ram pumpi a zo mi party an si hna lo. Rampi cozah a ser kho ding an si lo kan ti lai. Cuca’h, thimnak tuah hlan ah cun tulio cu zei central party hmanh bochan cia awk tlak an um lo. Ṭanh awk tlak zong an um lo tiah ti u. Thimnak tuah hnu tu ah, coalition ca i mi a herh mi party nih rak sawm te ding lawng bawh awk a ṭha. Paakdir ca le party tenau ca ah king maker si khawh nak lam a si. Election hlan ah cun zei central party hmanh ibenh ngam nakding an um lo tiah ka hmuh. Party ṭanh san a tlai lai lo.

Lai Ram Party Ah, Zei party poh an bia cu a ṭha dih; thlapa a kan laakpiak ding dawh lawngte an si ko. Aphung a si, politics cu. An sining tu zoh a hau. Party minlang pa thum in von zoh usih! CNLD, Laimi dirh mi a si ca ah mi tampi nih an ṭanh. Angaite ah cun zumh awk a si le si lo tu zoh ding a si. Kan miphun party a si zong ah party santlailo a si ah cun, asiloah a minung zumh awk an tlak lo ah cun a kan deuh khawh. A party lutlai hi, zoh ah, bochan ngam awk an si tuk lo. Hruaitu pa thum an um i pakhat cu upat awk tlak, minunnem a si lai.

Kan biakin i bia a chim i politician ah ka rel lo. A khul zong a hnawm cang. Party chairman rua deuh ah ka hmuh. CNLD tazik i vapual pa hnih aa cuu hnek mi kan hmuh ah kan mitthlam i a cuang mi upa pa hnih an um. Pakhat cu pa leek a si. Asinain mi nih an tih. Tih awk lo i aa chim leen zong ah, “NTK hngal na ah” an ti thotho. Adang pakhat tu cu sianghleirun chuak zong a si, a tuankong a thiang, i duk a tla ko. A dir nak peng ah a dirhmun a ṭha lo a si taktak belte ah cun thim hmanh a chuak lo kho. Amah bochan in CNDL ṭanh awk a ṭha lo men lai. Cuca’h a party cun CNLD zong duh hlei awk a si lo.

NLD: Lai Ram NLD cu rua tom a hri a poih mi bantuk a si cang. “The Hakha NLD seems stupid enough to commit political suicide by turning their valuable friend into foe” ti zong in Pu No Al Facebook ah comment aa ṭial i, achung thimnak an tuah hnu in a limhaang a zor. Minchia cia tehna an chuahpi hnek hna. Peng dang zong ah minung ṭha an ngei hlei lo (Tedim le Tonzang ah pa khat/hnih. Mindat in pa khat). Lai Ram NLD hi party dang nakin zei hlei a si lo.

USDP: Lai Ram USDP hi minung a ngei lo tluk ah kan ruah hna. Asinain annih cu mi tam an herh lo. Cozah ser nakding ah vo sarih lawng an herh. Vo nga/ruk an hmuh ah cun paakdir an sawm hna lai, party dang mi zong an leemsoi hna lai, ralkap vo 6 nih an burh hna lai, i vo 13 an ngeih khawh lai ca ah cozah an tlai kho. Vuanci ṭuan tu ding ah an party leng mi an sawm hna lo ah cun ralbawi nih an ṭuan men hnga.

Ralkap kut ah an kan kirpi khawh men. Thim thanuam an si ve lo. Mahti cun Lai Ram chung party azei hmanh hi a-party cun zumh awk le ṭanh awk le duh awk a tlak hlei an um lo. An party chung tu ah minung ṭha an um pah cio lai. Mah a ṭha mi deuh deuh tu cu an party zoh lo in me pek ah a ṭha ding a si. CM le Elected Pawl Sin. Lai Ram Cozah ah Chief Minister aho nan chuah ah, Hlutṭaw amat ah aho nan chuah ah, mah te hi cah ka’n duh hna.

Pakhatnak. Lai Ram party cu zei party poh, an ichimning ah, kan ram le kan miphun ca ṭhatnak an ruat cio. Ṭan an laak nak party aa dan bia lawng a si. An duh aa khat. Cuca’h chief minister i cabinet na ser tik ah a-party zoh lo in, aminung zoh tu in la hna law, nangmah party lawng/theng si lo in party dang mi si hna seh, paakdir si hna seh, a ṭhat ah cun thimnak i aa tel lo mi mi-za si hna seh, a dingfel mi, a smart mi, Lai Ram a daw mi, peng le khua a ṭanh lo mi, la hna law a ṭha rua hnga ka ti. Politics phung cu a si tuk lo nain atulio Kawlrampi phung nih a awnh ko in ka thei. Nangmah party mi theng hman naa zuam ah cun kan miza an paam sual lai.

Pahninhnak. Elected pawl, nan duh mi cu cozah tlaih i ram rianh kha a si ko, nan kan hlen a si lo ah cun. Party dirh i election ah luh le ual tuah cu aphung a si ca ah, phung ning in party dang cio in nan kai bia a si. Party dang he aa raal zong nan si lo. Nan duh dih mi cu ram rianh a sii ko ca ah, thim chuah (elected) nan si hnu ah cun nan kai nak party itlaihter ti lo in, cozah ah lung khat in, party khat bantuk in, ṭang cang u law ka duh. Team work ṭha nan ser ah cun cu nih ṭhat a chuah hrimhrim lai, cun hmailei mi ca zong ah zohchunh awk ro nan chiah a si lai tiah zumh a um.

Kong dang von chap ning law: tutan or next election ah constitutional crisis a chuak kho. Cozah ser khawh nakca i a herh mi vo 333 hmuh ding ah NLD nih 324 tluk hei hmu seh, party dang he ifonhkomh a duh fawn lo ah cun cozah a ser kho lo. Vo 664 chung i a taang mi ah 166 cu ralkap vo a si, i party dang vialte ca ah vo 174 tluk a taang. Mah vo 174 tluk cu tlawmpal cio in party tampi nih an co hnga. Vo tlawm tuk cio in an tin ah cun ralkap he fonh hmanh in cozah a ser kho mi party an um lai lo.

NLD nih cozah ser kho huahua hlah, adang ca ah le taang hlah, a si hnga. Cozah aa ser kho hnga lo. Lai Ram zong ah mah cu a cang kho. Hei tong usi law zeitin dah kan um hnga? Rampi phunghram nih zei a chim lo. India ah cun President’s Rule in um chung a si. Kawlram ah zei phung hmanh a um lo. A karlak ah ralkap nih uknak an suam sual lai ti phaan awk a um. Cuca’h kan ton sual ah cun party lutlai nih lungkhon itlaih lo in khua thuk an kan ruahpiak a hau te lai.Credit: Ceu Hlun (Abert Ceu Hlun)

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*