TIO TIVA KAM DR SUI KHAR BIACHIM NIH KA MITTHLI A RAK TLAKTER

Tio Tiva kam, Dr. Sui Khar biachim nih ka hnarno ruh a tam i ka mithli a rak tlak ter.Kum (23) renglo ramtang, tupi hmawng lak in Dothlennak an tuah hnu ah kum 2012 ah CNF cu Thein Sein Cozah nih Cabuai cung ah ramdaihnak, remdaih nak kong i ceih usih tiah a rak auh hna. Cu lio ahcun Dr. Sui Khar nih CNF a rak hruai hna i a voikhat nak bik Cozah he State Level kahdaihnak minsen thut ding in Hakha khuapi ah an rak tlung.

Cu ahcun Cozah lei tuanvo ngeitu palai (Minister) Pu Van Thawng le Hakha khuanu/pa ramdaihnak committee nih Tio Tiva tiang an rak don hna.Tio Tiva an rak tan, Varal an rak phak i dongtu palai pawl he an i ton ah Dr. Sui Khar nih a chim mi cu “1988 Rampi Buainak a chuak mi ruang ah kan Miphun, kan Chin ram caah dothlennak tuah a herh, ramtang ah kal a herh kan ti i kan hawi le pawl he kan rak zam ahkhan hika Tio Tiva hi kan rak tan, kan kal nak lam a si. (Kan kalnak lam in kan rak kir tthan cang)” timi bia a chim.

Cun a peh rih mi cu “Kum 23 leng ramtang ah kan um, dothlennak kan tuah i cu chung vialte ah Chin pasaltha nusaltha minung 80 dengmang nih an nunnak an pek, an kan liam tak” timi a chim, ka lung a ka suk, ka hnarno ruh a rak tam i ka mithli a tla.Tiva kam te ah Dr. Sui Khar hruaimi CNF upa le CNA ralkap an dir, an pawng in Chin ramkulh Cozah palai le Ramdaihnak Committee nih lawhnak mithmai he an don hna. CNA Ralbawi Col. Solomon Thangding nih nunnak a pe mi Chin pasal nusaltha hna upat peknak a tuah, cu lio ahcun Dr. Sui Khar nih hi bia a chim hi asi.

Kum 23 renglo chung ramtang ah CNA ralkap cu miphun zawnruah in an cawlcang, nulepa chungkhar chuahpi unau mui an hmu kho lo. Chuahsemnak le Laihri tannak khuaram an vun lamh bak in Dr. Sui Khar nih hi bia a chim tikah, ka thinlung ah bia tampi a chim. An temtuar tuk mu kan ule pawl hi, ram caah an ti nak ah zeizong vialte an sungh dih lawng si loin fahnak, temhtuarnak phungtling an tuar ka ti i keimah te lawng in ka mithli a tla ka tap ve.

Lamthluan chuak sunglawi taktak in Laitlang mipi nih an don hna. Hakha khuapi zalam tlum loin an don hna i an lawmh hna. Cu lio ah Dr. Sui Khar nih a chim hmasabik mi biafang pakhat cu “Nihin ah hin kum 23 chung an kan uktu Cozah sin ah remdaihnak biaruah ding le ramkhel kong cabuai cung ah ding hi kan hal hna nain zei ah an kan rel piak duh lo. A si nain nihin ahcun rak ra uh, Cabuai cung ah bia kan i ruah hna lai an ti.

Nihin ahhin Kawl Cozah sin ah zeihmanh hal ka tim hna lo. Ka hal ding hna pakhat cu ‘Nan kan chuh mi kan covo, kan miphun le kan ram hi rak kan pe tthan uh, nan kan chuh mi hi rak kan khirh tthan uh” timi lawng hal ka timh hna tiah a chim. Mipi an auh, an kungh an bengh, mi tampi an mithli a luang. Tarnu tarpa tiang nih Laithuam he zalam ah an lam, an mithli a tla i lawmhnak in CNF/A an rak conglomh hna.

Kum zabu tamtuk Kawl nih an kan uk cang tikah Chin fanau, keimah thirual tiang nih Chin ram hi Kawl tang ah a um ti vial lawng hmanh si loin ‘Chin ram, Chin miphun le kan Covo vialte Kawl nih an kan chuh dih mi a si timi hi kan pemh lo men lai. Cu a pemh lomi caah cun Dr. Sui Khar biachim kha sullam a ngei lem lai lo. Dr. Sui Khar biachim ka zoh, Hakha Mipi zalam khat in an laam ka zoh i Chin miphun le Chin ram nih Luatnak, Zalennak Ti a hal tuk cang timi a ka ruah ter, ka mithli a rak tla ve.

Laimi, Chin mi “Zeihmanh nih a linhsat lio lawng ah lawmh ding le tuanvo lak i timh kha a si lem lo” CNF/a nih State Level ah kahdaihnak minsen an thut in kum 3 tiang cu CNF Party member zong a karh ngai. Pary member sinak form a latu zong an tam. CNF chiatnak le soiselnak bia nak in thazang peknak le dirkamh nak kha a rak tam deuh. A si nain kum a hunsau deuh tikah cun CNF/A nih thisen an thap nak, minung 80 dengmang nih nunnak an pek cang nak le ramtang ah kum 23 renglo harsatuk in an umnak kha kan mithla ah a um ti lo bak a lawh caan a tam cang.

Dr. Sui Khar sin lila in ka rak theih mi cu “Ram daihnak, Zalennak, kan duh mi Federal le Democracy timi hi Innpi (Building) sak bantuk men in cu tikah aa lim lai ti awk a ttha lomi a si. Mirang vawlei ah tlakrawh cio vial a dih lai ti bantuk in tuaktan le a nicaan suai chung ah a ttha lo. A si nain lungsau tein, kan lohma aa lim hlan lo ceomau tein kal peng a hau. Caan karlak Chin ram chung ah Kahdaihnak aum karlak tu ahhin thazaang kan lak chin a herh” tiah a chim.

Nihin tiang CNF cu Federal le Democracy caah Cozah cabuai cung ah bia a chim peng rih. Mipi lei thazaang dirkamhnak a herh peng i kum 2012 Hakha an tlun lio boruak bantuk in kan thinlung put a si peng a herh rih.Nai ah The Chinland Post nih CNF Spokes Person a simi Salai Htet Ni interview an tuah mi ah “CNF nih 21st Panglong cabuai cunga h Federal, Democracy kan chim, a si nain Chin miphun chung in 21st Panlong ah CNF dirkamh tu an um lo. USDP chan ah Chin MP an um ko.

NLD Cozah chan ah Chin MP an um ko. A si nain USDP le NLD cu Central Policy tang ah bia a chim mi a si. Chin miphun chung in MP an si ko zong ah USDP le NLD an si caah Chin kong an chim ngam ti lo. An pule nih chim uh timi vial lawng kha chimnak nawl an ngei. Miphun Party chung in MP chuak len ve hna seh, CNF he Cozah cabuai ah dirkamh nak um sehlaw thazaang a um tuk hnga ti khi a chim duhnak si dawh bik a si. Ruah lo awk a ttha lo.

A donghnak ah “Chin Miphun Party um lawng hi ram dawt a si lo, USDP le NLD Party i um zong ah ram dawt khawh a si ko timi ruahnak a um kho. A si nain nihin pratical in kan ton cuahmah mi thil zok tikah, phundang in Chim ahcun Salai Htet Ni chim mi le CNF dirhmun nih tampi bia a chim. Luatnak, zalonnak le Mah tein khuakhan lai relnak a hmu rih lomi kan caa cun tuaktan lo awk a ttha lo.

Kum 70 chung ah a phunphun in an kan hlen i nihin tiang luatnak le zalennak, mah tein khuakhan Lairel nak cu an kan pe hlei lo. Kum zeizat dah an kan lem rih lai. Savo cuh in an kan seh ter rih lai. CNF nih meithal a tlaihnak a ruang cu kan konglam cu kan mah tein kan chimrel a herh cang, kan ram cu kan mah te nih kan uk awk a si ko ti ruang ah a si. Chin ram cu Chin miphun nih uk ding le zohkhen ding ah Pathian nih Chin mi an kan ser i Chin ram ah an kan um ter. By Salai Cung Dawt