PENNAK TANGAH A KAN CHIAH DIH KHOTU CU MIRANG AN RAK SI

Miphun Aa Sersiam ning: 1nk, The Chin Hills (Chin Tlangthluan Hna). A hmasabik Chinmi a kan chim khotu le an pennak taang ah a kan chia dih khotu cu mirang an si. 1890 kum ah a kan lak khawh dih.Uktu bawi (Political Officer) ah an rak chiah mi Bertram S. Carey le a chaangtu H. N. Tuck nih 1896 kum ah Chinmi kong cauk pakhat an rak ttial i an rak chuah.

Cauk min ah, The Chin Hills: a history of the People, our dealings with them, their Customs and Manners, a Gazzetter of their Country an ti.Chaklei Chins hna nih anmah le anmah cu Yo, Tashons le Haka ka si an i ti hna i, thlanglei Chins nih Lai kan si an i ti ve. Burma taanglei ummi nih cun Shu kan si an i ti tiah an ttial (Carey & Tuck, cahmai 3nak).An miphun MIN an rak i ngeih cio mi cu a tuchan chim le ttial ning incun Zo, Tlaisun, Hakha, Lai, Asho ti kha a rak si ko.Miphun min pakhat tang ah a rak um mi an rak si hna lo.

Miphun min aa dang cio an rak i ngeih hna caah tuchunni tiang ah lungrualnak le pakhat sinak kan chambau rihnak a si tiah kan palh tuk lai lo dah.Cu a si caah, kan ram cu Mirang nih The Chin Hills (Chin Tlangthluan hna) tiah an rak auh phahnak a si lai tiah kan palh thlu hnga maw.Chin Tlangthluan hna ah a um mi miphun ttengnge hna (tribes) an rak kan tinak hi a si ko lo maw.

Pahnihnak. Khua khat le khua khat aa domi miphun. Lai miphun thawhkehnak tuanbia cauk a ttialtu Pu Chawn Kio nih cun a cauk chung tthen nganak ah mirang nih a kan pen hlan ahcun Laimi (Chinmi) cu khua khat le khua khat aa do mi le inpil aa chim mi kan rak si tiah a ttial.Mirang ralbawi Brig. Symond nih meithal puah haulo in Hakha a rak lak khawh ni hi 01, 03, 1890 a si (Pu Chawn Kio, cahmai 280).

Hi lio caan ah Chin tlangthluan hna ah a tthawngbik le mitambik an si anti mi Tlaisun (Falam peng vialte) zong cu 13, 03, 1890 ni ah mirang kut tangah an tla ve.Chin tlangthluan vialte cu mirang nih an rak lak khawh dih i Chinmi vialte an rak kan pen khawh. An ram le an mi hna lak awk le chim awk ah a rak kai mi riliral mirang hna cu pakhat le pakhat ibawm in an rak do / an rak kham tti hna lo.

Anmah le khua le ram (zawn) cio lawng in doh le kham an rak tuah hna. A ruang bik cu 1889 mirang kai hlan ah khua khat le khua khat aa do mi le inpil aa chim mi miphun hme tete an rak si hna caah a si.Siangpahrang pakhat uknak asiloah rampi pakhat chung ah uknak pakhat taang ah a rak um ballo mi / cu bantuk ram le miphun sinak aa rak ingeih khawh lo mi an rak si hna caah a si ko.

Phun dang in chim a si ahcun khalio an covo (ram le miphun sinak) cu a pikpak le aa tthencheu mi, rampi pakhat miphun pakhat ti awk tthalo ahme ngai mi le a niam ngai mi mahle khua le peng vial lawng i uk khawhnak (tribes) te kha an rak si hna. 3nk, Cattial ngeilo miphun. Covo kong chim ahcun holh le ca aa tel loawk a ttha lo. Khua khat le khua khat aa do le aa chim peng hrat cu mah le khua holh tete lawng an rak ngei kho hna.

Cattial a um lo. An rak ngei kho cio lo. Kannih Hakha mi tuanbia lebang ahcun uico nih kan cattial saphaw a ttam dih le kan lo ko an ti ttheu.Cattial kan ngeih lo caah a si lai cu. Kan miphun tuanbia hmanh ttha tthi kan i theih khawh lo cionak le kan ram le vawlei kong ah kan buaikhim nak hna hi.(Ka peh tthan te lai). Credit: Ca Lian Thang

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*